To Ice Or Not To Ice
door Victor De Lannoy – Kinesist, Osteopaat in opleiding
TO ICE OR NOT TO ICE
Het was decennialang het gouden advies bij elke verstuikte enkel of pijnlijke knie: RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation). We grepen massaal naar de zak diepvrieserwtjes om de zwelling tegen te gaan. Maar als je vandaag een kinesitherapeut of zorgverlener spreekt, is de kans groot dat die zak ijs in de vriezer moet blijven.
Waarom de koerswijziging? Laten we de koude feiten op een rij zetten.
De ‘I’ van inflammatie (ontsteking) en ijs
De traditionele gedachte was simpel: ijs remt de ontsteking en minder ontsteking betekent een sneller herstel. Klinkt logisch, maar de wetenschap denkt daar inmiddels anders over.
- Ontsteking is je vriend
Een ontsteking is de eerste noodzakelijke stap in het natuurlijke genezingsproces van je lichaam. Je witte bloedcellen snellen naar de plek van het onheil om beschadigd weefsel op te ruimen.
- Ijs vertraagt de logistiek
Door de bloedvaten te vernauwen (vasoconstrictie), blokkeert ijs de aanvoer van deze herstelcellen. Je stelt de genezing dus eigenlijk uit in plaats van deze te versnellen.
De fasen van weefselherstel:
Het herstel van je lichaam na een blessure is een proces dat in verschillende overlappende fases verloopt, ook wel de fasen van weefselherstel genoemd.
Adapted from Watson, (2006). Tissue Repair. The basic response to tissue injury
- De acute fase: bescherming (uren tot dagen)
Meteen na het letsel treedt de bloedingsfase op, die vrij kort duurt. Tegelijkertijd start de ontstekingsfase (inflammation). Dit is een noodzakelijke reactie van je lichaam om de “schade” op te ruimen. Hierdoor wordt de zone van het letsel, rood, warm en pijnlijk.
- De sub-acute fase: opbouw (dagen tot weken)
Wanneer de ontsteking afneemt, begint de proliferatiefase. Je lichaam begint nieuw weefsel aan te maken om de beschadiging te herstellen. Het weefsel is nu nog kwetsbaar, maar de basis voor herstel wordt hier gelegd.
- De chronische fase: versterking (weken tot maanden)
De laatste en langste fase is de remodelleringsfase. Het nieuwe weefsel wordt sterker en krijgt zijn uiteindelijke vorm en functie terug. Deze fase is belangrijk om het weefsel weer volledig belastbaar te maken voor je dagelijkse activiteiten of sport.
Wanneer ijs wél een goed idee is
Betekent dit dat we ijs volledig moeten verbannen? Zeker niet. Ijs is namelijk een fantastische, drug-vrije pijnstiller.
Ijs applicatie de eerste 6 tot 12 uur na trauma is aangeraden om grote bloeding en zwelling te beperken. Merk wel op dat het leggen van ijs minstens 20 minuten moet duren en de koeling navenant moet zijn. Dit wil zeggen dat de koude van het ijs moet kunnen doordringen tot de diepere lagen in ons weefsel (1-2cm). Tip: breng ijs nooit rechtstreeks op de huid aan, maar gebruik een natte handdoek om adequate koeling te verkrijgen. In combinatie met compressie zijn dit de 2 belangrijkste zaken om in de eerste bloedingsfase toe te passen.
Na de acute fase (>24 uur) ijs gebruiken zal het herstel remmen en de genezing niet optimaal doen laten verlopen. Kan je dan echt geen ijs meer gebruiken na de acute fase? Nee, bij acute pijnen na deze fase kan ijs een pijnstillend effect hebben. Dit doet het door de bovenste en diepere huidlagen te verdoven en de pijnsignalen te verminderen. Merk wel op dat dit effect beperkt is en te lang gebruik van ijs genezing zal vertragen.
Het nieuwe credo: PEACE & LOVE
In de moderne revalidatie hebben we RICE ingeruild voor PEACE & LOVE. In de eerste fase (PEACE) draait het om bescherming en compressie. In de tweede fase (LOVE) staat beweging centraal. (Zie blog jun 8, 2023: Enkelverstuiking)
⇒ De bottom line: Gebruik ijs voor bloeding en zwelling in de acute fase (eerste 6 tot 12 uur) en pijnstilling in latere fasen, maar stop ermee zodra de scherpe randjes eraf zijn. Je lichaam weet precies hoe het zichzelf moet repareren; het heeft alleen een beetje ruimte nodig om dat te doen.
Wie is Victor De Lannoy?
Ik ben Victor De Lannoy, sinds 2024 een van de kinesisten bij Bodypoint in Londerzeel
Ik maak van mijn beroep mijn passie en durf twijfelen aan mezelf om het maximale uit
mezelf te halen. Enkel zo kan ik mijn patiënten de maximale zorg bieden die ze nodig hebben, verwachten en verdienen. Elke patiënt heeft zijn eigen verhaal en heeft nood aan een op-maat-gemaakt revalidatieplan. Ik tracht ook zo te werk te gaan waarbij er samen met de patiënt een kwalitatief plan wordt uitgewerkt.