Wat is de rol van de Orofaciaal kinesitherapeut bij Trigeminusneuralgie (TN)?
door Emy Van Rode – Kinesitherapeute
Wat is de rol van de Orofaciaal kinesitherapeut bij Trigeminusneuralgie (TN)?
Oktober was ‘Facial pain awareness’ maand, een maand waar men meer aandacht vestigt op patiënten met aangezichtspijn. Meer in het bijzonder de Trigeminusneuralgie, waar op 7 oktober extra werd stilgestaan. Een dag waarop men in de medische wereld en de TN community meer bewustwording wilt creëren omtrent een vroegtijdige diagnosestelling, de psychische belasting die de aandoening met zich meebrengt, en om zowel zorgverleners, patiënten en hun sociaal netwerk te informeren over deze aandoening.
Wat is Trigeminusneuralgie (een hele mond vol!)
Trigeminusneuralgie is een pijnlijke zenuwaandoening typisch gekenmerkt door schietende, brandende en elektrische pijnscheuten in het aangezicht.
De trigeminuszenuw is de 5de van 12 hersenzenuwen die het aangezicht voorziet van gevoel (rond de ogen, naar de neus, naar de tanden en de mond) en motorische functies (kauwen).
Deze aangezichtszenuw bestaat uit 3 takken;
V1 – N. Oftalmicus (Het gebied van de slapen en boven de ogen)
V2 – N. Maxillaris (De bovenkaak richting de neus en bovenlip)
V3 – N. Mandibularis (De onderkaak, onderste tandenrij)
In de meeste gevallen geeft de 2de en 3de tak klachten.
Kenmerken
- Enkelzijdige aangezichtspijn
- Chronisch (langer dan enkele maanden aanwezig)
- Aard van de pijn: Schietend, brandend, elektrische shock, in aanvallen en vaak zonder waarschuwing
- Triggers: Kauwen, eten, gapen, tandenpoetsen, praten, warmte/koude, scheren, make-up aanbrengen…
- Kortdurende aanvallen afgewisseld met pijnvrije periodes
Classificatie
Is er een verband tussen TN en TMD (kaakgewrichtsproblemen en gerelateerde klachten)?
Sommige vormen van orofaciale pijn door TMD (spier- en/of gewrichtspijn) kunnen TN-achtige klachten nabootsen, en omgekeerd kunnen patiënten met TN eerst als TMD worden gediagnosticeerd.
De 2 aandoeningen kunnen samen aanwezig zijn of pijn geven in dezelfde anatomische gebieden. Dit komt omdat pijn afkomstig van het kaakgewricht en-/of de kauwspieren kan uitstralen in hetzelfde gebied van de trigeminuszenuw. Daarnaast is de functie van deze aangezichtszenuw het verzorgen van het gevoel in het aangezicht (en dus ook de ogen, tanden, tong) en het aansturen van de kauwspieren. Er is dus wel wat overlap tussen beide aandoeningen.
TMD klachten komen in de praktijk vaker voor dan de primaire TN. En naast TMD klachten zijn er nog andere pijnsyndromen die kenmerken kunnen vertonen van TN, zoals nekpijnklachten en hoofdpijnsyndromen.
Wat is de rol van de orofaciaal kinesitherapeut?
De belangrijkste rol van de orofaciaal kinesitherapeut is om via een vraaggesprek en onderzoek een juiste diagnose te stellen. We stellen specifieke vragen naar het ontstaansmoment, de aard van de pijn (dof, stekend, brandend, schietend), de triggers (koude, wind, gapen, kauwen, tandenpoetsen) en eventueel bijkomende symptomen zoals: tranend oog, onvrijwillige spiercontracties, tandpijn,… Dit wordt aangevuld door een uitgebreid klinisch onderzoek. Bij een vermoeden van een neuralgie wordt er doorverwezen naar een neuroloog. Bij een vermoeden van aangezichtspijn afkomstig van het kauwstelsel en het kaakgewricht, gaat de orofaciaal kinesitherapeut deze regio behandelen. Is er een vermoeden van een gecombineerde neuralgie en TMD, dan wordt er doorverwezen naar een neuroloog ter bevestiging/uitsluiting van de neuralgie, en behandelen we de TMD klachten verder in de praktijk.
Belangrijk: Een primaire TN is geen indicatie voor een kinesitherapeutische behandeling. Deze patiënten worden doorverwezen naar een neuroloog, die een radiologisch onderzoek zal uitvoeren en een behandelplan zal opstellen (medicatie of operatie).
Onderzoek
Na het vraaggesprek doen we een klinisch lichamelijk onderzoek van het kauwstelsel en de nekwervelzuil:
- Inspectie
- Palpatie van de kauwspieren en kaakgewricht
- Neurologisch onderzoek (!)
- Motorisch onderzoek
Behandeling
Bij een gecombineerde TN en TMD behandelen we de pijnklachten van het kauwstelsel en/of de nekwervelzuil door middel van:
- Manuele therapie kaakstelsel en/of nekwervelzuil: manuele weefseltechnieken en gewrichtsmobilisaties
- Oefentherapie: gecontroleerde oefeningen kaak en nek, motorische coördinatie.
- Informatie en educatie: advies over parafuncties (klemmen, nagelbijten), stressmanagement, slaaphygiëne, voedingsaanpassingen,…
Bronnen
Bendtsen L, Zakrzewska JM, Heinskou TB, et al. Advances in diagnosis, classification, pathophysiology, and management of trigeminal neuralgia. Lancet Neurol. 2020;19(9):784–796.
Chong MS, Bahra A, Zakrzewska JM. Guidelines for the management of trigeminal neuralgia. Cleve Clin J Med. 2023;90(6):355–362.
Liberato F, Nascimento L. Manual therapy applied to the cervical joint reduces pain and improves jaw function in individuals with temporomandibular disorders: A systematic review on manual therapy for orofacial disorders. Journal of oral & facial pain and headache. 2023; 37(2): 101-111.
Mauro, G., Verdecchia, A., Suárez-Fernández, C., Nocini, R., Mauro, E., & Zerman, N. (2024). Temporomandibular disorders management—What’s new? A scoping review. Dentistry Journal, 12(6), 157.
Paparo F, Fatone F.M.G., Ramieri V, Cascone P. Anatomic relationship between trigeminal nerve and temporomandibular joint. European review for medical and pharmacological sciences. 2008;12:15-18;
Shimada, A., Ogawa, T., Sammour, S. R., Narihara, T., Kinomura, S., Koide, R., Noma, N., & Sasaki, K. (2023). Effectiveness of exercise therapy on pain relief and jaw mobility in patients with pain-related temporomandibular disorders: A systematic review. Frontiers in Oral Health, 4, 1170966.
Wie is Emy Van Rode?
Emy Van Rode studeerde in 2014 af als kinesitherapeute aan de Vrije Universiteit Brussel. Ze volgde nog een bijkomende postgraduaatopleiding Manuele therapie aan de Universiteit Gent. Sinds enkele jaren ben is Emy geboeid geraakt door de complexiteit van aandoeningen gerelateerd aan het hoofd en de hals. In deze specialisatie verdiepte ze zich de afgelopen jaren meer en meer. Sinds 2021 is Emy een van de kinesisten in Londerzeel bij Bodypoint.
In 2025 was ze mede-oprichter van de Vereniging Voor Orofaciale Kinesitherapeuten.